Wat is NAH+?

NAH+ staat voor Niet Aangeboren Hersenletsel met zeer complexe bijkomende problematiek. Het gaat om volwassenen met ernstig ontregelend gedrag door hersenletsel, waarvoor reguliere zorg niet volstaat. Zij hebben een hooggespecialiseerde woon- en behandelomgeving nodig met 24/7 begeleiding en multidisciplinaire expertise. In Nederland betreft dit een relatief kleine groep (circa 350–500 personen).

Zeven doelgroepen LVHC

NAH+ is één van de zeven Laag Volume Hoog Complex (LVHC) doelgroepen van het ministerie van VWS. Het gaat om mensen met niet-aangeboren hersenletsel (NAH) bij wie sprake is van zeer complexe, hardnekkige problemen die gespecialiseerde, multidisciplinaire zorg in een toegeruste 24/7-omgeving nodig maken. In Nederland gaat het naar verwachting om 350–500 mensen. In het zorglandschap zijn 276 Wlz-plaatsen ingetekend binnen de regionale en doelgroepspecifieke expertisecentra (REC’s en DEC’s).

Mensen met NAH+ hebben, naast hun hersenletsel, een complexe combinatie van stoornissen en beperkingen die somatisch, psychisch en/of sociaal kunnen zijn. Het beeld is vaak neuro-psychiatrisch met risicovol of ernstig ontregelend gedrag. Begeleiding en behandeling vragen specialistische expertise en langdurige, fijnmazige afstemming tussen persoon, naasten en omgeving. 

De ‘+’ verwijst naar de interactie tussen persoon en omgeving: het gedrag is vaak een signaal van over- of onderprikkeling en beperkte zelfregulatie. Goede zorg is daarom persoon- en contextgericht, met een focus op voorspelbaarheid, prikkeldosering, nabijheid, samen doen, en begeleiding vanuit gelijkwaardigheid. Wat goede NAH+- zorg is, staat gedefinieerd in de Handreiking Goede Zorg.

Officiële definitie NAH+

Deze definitie van NAH+ is vastgesteld om bekostiging van de zorg voor deze groep mogelijk te maken. Deze definitie volgt de beschrijving in de Beleidsregel prestatiebeschrijvingen en tarieven gespecialiseerde zorg Wlz 2026.

De doelgroep bestaat uit volwassenen met zeer ernstig probleemgedrag als gevolg van NAH, die meestal zijn aangewezen op zorgprofielen VV7, VV8, LG6, LG7, VG7 of GGZ Wonen 5. Kenmerkend zijn o.a.:

Dit moet leeg blijven

  • (Zeer) ernstig verlies van regie over eigen gedrag, zichtbaar in frequentie/ernst en impact op de persoon en diens omgeving. 
  • Een (zeer) ernstige stoornis in zelfregulatie van het emotioneel functioneren, vaak in combinatie met meervoudige cognitieve stoornissen (executief functioneren, sociale cognitie), onvoldoende inzicht/zelfreflectie en stoornissen in prikkelverwerking. 
  • Noodzaak van een toegeruste omgeving met 24/7 begeleiding, direct toezicht, bescherming en/of beveiliging omdat het gedrag door de persoon zelf niet aanpasbaar is. 
  • Regelmatig zijn alle mogelijkheden van reguliere Wlz-zorg uitgeput en is eerdere opname/behandeling niet effectief gebleken. 
  • Door neurologische/lichamelijke gevolgen van het letsel is hulp bij of overname van (I)ADL nodig. 

Wat is NAH++?

Sommige mensen met NAH+ hebben zó hoogfrequent/ernstig ontregeld of onhanteerbaar gedrag dat wonen en behandelen alleen mogelijk is in een hoog beveiligde setting. Dit is geen andere doelgroep, maar een verbijzondering binnen NAH+. Binnen het zorglandschap is hiervoor één REC met hoog beveiligingsniveau voorzien. Lees hier meer over NAH++.

Indicatiestelling: wanneer is er sprake van NAH+?

Alleen cliënten met een NAH+ indicatie hebben toegang tot de specialistische zorg binnen de REC’s en DEC’s. Vaststelling van deze indicatie verloopt via de Expertteams.

  • Eerst wordt nagegaan of alle reguliere zorg passend is ingezet en (zo mogelijk) een stabiele situatie oplevert.
  • Daarna kan een REC of DEC de persoon aanmelden bij het onafhankelijke expertteam (psychologen, psychiaters en specialisten ouderengeneeskunde) van het Expertisenetwerk NAH+. Dit team stelt de indicatie NAH+ vast aan de hand van het Wegingsinstrument

De laatste informatie over Indicatiestelling vind je altijd op de pagina Indicatiestelling.

Inclusiecriteria NAH+

Er zijn 6 criteria waar je aan moet voldoen om in aanmerking te komen.

Dit moet leeg blijven

  1. Volwassen mensen (vanaf 18 jaar)
  2. Er is sprake van een cliënt met hersenletsel en ernstige bijkomende problematiek (NAH+)
  3. Wanneer er sprake is van hersenletsel ten gevolge van welke oorzaak dan ook, anders dan rond of vanwege de geboorte ontstaan
    • Én, wanneer er (zeer) ernstig verlies van regie over het eigen gedrag optreed, dat is probleemgedrag, wat blijkt uit de frequentie en/of de ernst en de (emotionele) impact daarvan op iemand zelf en/of diens omgeving
    • Én, wanneer er sprake is van ernstige stoornis in de zelfregulering van het emotioneel functioneren*, in combinatie met één of meerdere van onderstaande stoornissen
      • Ernstige meervoudige cognitieve stoornissen, waaronder in elk geval stoornissen qua executief functioneren en/of de sociale cognitie
      • Onvoldoende vermogen tot of het volledig ontbreken van inzicht in het eigen functioneren en/of zelfreflectie, waarbij in elk geval geen sprake is van een anticiperend inzicht
      • Een stoornis in de prikkelverwerking (sensorische informatieverwerking)
  4. Wanneer er aangetoond is dat de zorg, of (zeer) aannemelijk is dat behandeling in een reguliere NAH-setting niet heeft geleid tot verbetering of het probleemgedrag is toegenomen; zodat er noodzaak is voor 24/7 plaatsing binnen een daarvoor ingerichte setting met hooggespecialiseerde multidisciplinaire zorg, begeleiding en behandeling
  5. Er is sprake van specifieke lichamelijke en/of specifieke neurologische gevolgen ten gevolge van het hersenletsel
  6. Én wanneer deze beperkingen en stoornissen voor een belangrijk deel direct of indirect samenhangen met het hersenletsel


*
Dit betreft vaak de agressieregulering, maar ook ontremming met grensoverschrijdend gedrag, (zelf)destructief handelen, impulsief en/of onvoorspelbaar reageren, dwangmatig handelen, hoge mate van angst of juist het ontbreken ervan.

Exclusiecriteria NAH+

Er zijn 3 exclusiecriteria. 

Dit moet leeg blijven

  • Cliënten met progressieve hersenziekten.
  • Cliënten waarbij sprake is van een actieve ontregelende verslaving zonder voldoende motivatie om te werken aan abstinentie.
  • Cliënten die voldoen aan de criteria van een van de andere Laag-Volume-Hoog-Complex (LVHC)-doelgroepen.
    • Dementie en zeer ernstig probleemgedrag (D-Zep)
    • Langdurige bewustzijnsstoornis (LBS)
    • Multiple sclerose (MS)
    • De ziekte van Huntington
    • De ziekte van Korsakov
    • Ouderen met psychiatrische problemen (GP+)
    • Kinderen met niet aangeboren hersenletsel en ernstige bijkomende problematiek (Kind&NAH+)

NAH+ kan iedereen overkomen ...

Lees hier hoe het Marjolein, Harrie, Julie en anderen vergaat!